Trợ lái (cox) (Coxswain) là gì?

Trợ lái (cox) là người chịu trách nhiệm điều hướng, an toàn và chỉ huy thuyền cùng đội chèo, đảm bảo mọi hoạt động diễn ra hiệu quả và đúng kế hoạch.

Trợ lái (cox), hay Coxswain, là người cầm lái và chỉ huy trên một chiếc thuyền. Trong các môn thể thao dưới nước hiện đại như chèo kayak, SUP hay packrafting, vai trò của trợ lái (cox) không chỉ giới hạn ở việc điều khiển thuyền. Họ là người dẫn dắt, chịu trách nhiệm về chiến thuật, an toàn và hiệu suất của cả nhóm. Người này thường là thành viên có kinh nghiệm nhất, am hiểu về luồng nước, thời tiết và kỹ thuật cứu hộ.

Trong bối cảnh dã ngoại tại Việt Nam, trợ lái (cox) chính là người hướng dẫn viên hoặc trưởng nhóm trong một chuyến đi chèo thuyền. Ví dụ, khi một nhóm chèo kayak khám phá vịnh Lan Hạ, trợ lái (cox) sẽ là người quyết định lộ trình, chọn điểm dừng chân an toàn và hướng dẫn mọi người cách vượt qua các đoạn có dòng chảy mạnh.

Nhiệm vụ của một trợ lái (cox) rất đa dạng. Họ đảm bảo chuyến đi diễn ra suôn sẻ, an toàn và mang lại trải nghiệm tốt nhất cho mọi người.

Đây là nhiệm vụ cốt lõi. Trợ lái (cox) phải đọc được bản đồ, sử dụng la bàn hoặc GPS và quan sát các dấu hiệu tự nhiên để xác định phương hướng. Họ chọn ra con đường hiệu quả và an toàn nhất, tránh các chướng ngại vật như đá ngầm, vùng nước nông hay dòng chảy xiết.

Ví dụ thực tế: Khi dẫn một đoàn SUP trên hồ Tuyền Lâm (Đà Lạt) vào buổi sáng sớm có sương mù, trợ lái (cox) sẽ dựa vào các điểm mốc quen thuộc trên bờ và la bàn để giữ cho cả đoàn đi đúng hướng.

An toàn là ưu tiên hàng đầu. Trợ lái (cox) chịu trách nhiệm:

• Kiểm tra trang thiết bị của mọi người trước khi xuất phát, đặc biệt là áo phao cứu sinh (Personal Flotation Device - PFD) và mái chèo.
• Theo dõi điều kiện thời tiết và mặt nước để đưa ra quyết định phù hợp, như quay về bờ khi có dấu hiệu giông bão.
• Phổ biến các quy tắc an toàn và kỹ thuật cứu hộ cơ bản cho cả nhóm.
• Xử lý các tình huống khẩn cấp, chẳng hạn như hỗ trợ một thành viên bị lật thuyền.

Để đảm bảo cả nhóm di chuyển hiệu quả và không ai bị kiệt sức, trợ lái (cox) sẽ điều chỉnh nhịp độ chèo chung. Họ quan sát kỹ thuật của các thành viên và đưa ra những góp ý để cải thiện, giúp mọi người tiết kiệm sức lực và di chuyển thuyền tốt hơn. Trong thuyền đôi hoặc thuyền lớn, trợ lái (cox) hô nhịp để mọi người chèo đồng bộ.

Giao tiếp rõ ràng là yếu tố sống còn. Trợ lái (cox) sử dụng các khẩu lệnh ngắn gọn, dứt khoát để điều phối cả nhóm. Một số lệnh phổ biến bao gồm:

• Chuẩn bị chèo (Paddles ready): Sẵn sàng đặt mái chèo xuống nước.
• Chèo tới (Forward stroke): Bắt đầu chèo về phía trước.
• Dừng lại (Stop/Hold water): Dừng chèo và giữ thuyền đứng yên.
• Rẽ phải/trái (Turn right/left): Hướng dẫn thuyền đổi hướng.

Một trợ lái (cox) có trách nhiệm không chỉ dẫn dắt con người mà còn phải là người tiên phong trong việc bảo vệ môi trường nước. Vai trò này đặc biệt quan trọng khi hoạt động tại các khu vực nhạy cảm như Vườn quốc gia Côn Đảo hay các rạn san hô ở Phú Quốc.

Các nguyên tắc một trợ lái (cox) cần tuân thủ và hướng dẫn nhóm:

• Thực hành nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace), mang tất cả rác thải về đất liền.
• Không neo đậu hoặc kéo thuyền lên các rạn san hô, tránh gây tổn hại cho hệ sinh thái mỏng manh này.
• Giữ khoảng cách an toàn với động vật hoang dã dưới nước và ven bờ, không làm phiền môi trường sống của chúng.
• Sử dụng các sản phẩm chống nắng thân thiện với rạn san hô để không gây ô nhiễm hóa học cho nguồn nước.
• Tuân thủ các quy định của khu bảo tồn biển hoặc vườn quốc gia về các tuyến đường được phép di chuyển và các khu vực cấm tiếp cận.

Bằng việc hướng dẫn nhóm thực hiện đúng các quy tắc, trợ lái (cox) góp phần xây dựng một cộng đồng thể thao dưới nước bền vững và có ý thức bảo vệ thiên nhiên.

Người ngồi sau (stern) thường đảm nhận vai trò trợ lái (cox) vì họ có tầm nhìn tốt hơn và dễ dàng điều khiển hướng đi của thuyền.

Đối với hoạt động giải trí, kinh nghiệm thực tế là quan trọng nhất, nhưng các chứng chỉ về sơ cứu và cứu hộ dưới nước luôn được khuyến khích.

Trở thành một người chèo thuyền tự tin và có trách nhiệm bắt đầu từ việc chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị an toàn và phù hợp.

Xem các sản phẩm chèo thuyền và thể thao dưới nước tại WeTrek.vn.