Sai hình sao đuôi rùa (Coma Error) là gì?

Sai hình sao đuôi rùa (Coma Error) là một lỗi quang học làm các điểm sáng ở rìa ảnh, như ngôi sao, bị kéo dài thành hình giọt nước hoặc sao chổi.

Sai hình sao đuôi rùa (Coma Error) là gì?

Sai hình sao đuôi rùa, hay Coma Error, là một dạng quang sai của ống kính. Lỗi này xảy ra khi các tia sáng từ một điểm vật ở ngoài trục quang học không hội tụ tại một điểm duy nhất trên cảm biến. Thay vào đó, chúng tạo thành một vệt sáng có hình dạng giống như đuôi sao chổi. Lỗi này thể hiện rõ nhất ở các góc và rìa của bức ảnh, đặc biệt khi bạn sử dụng khẩu độ lớn.

Đối với người chụp ảnh phong cảnh đêm, Coma Error làm giảm chất lượng hình ảnh đáng kể. Các ngôi sao lẽ ra phải là những chấm tròn sắc nét lại trở nên méo mó, làm cho dải Ngân Hà hoặc bầu trời đêm trông thiếu chi tiết và không chuyên nghiệp.

Tác động của Coma Error đến ảnh chụp ngoài trời

Khi bạn thực hiện một chuyến đi săn ảnh dải Ngân Hà tại các địa điểm như Tà Xùa, Mũi Dinh (Ninh Thuận) hay các vùng cao Hà Giang, Coma Error là một vấn đề cần chú ý. Những địa điểm này có bầu trời quang đãng, ít ô nhiễm ánh sáng, là điều kiện lý tưởng để chụp ảnh thiên văn. Tuy nhiên, nếu ống kính của bạn bị Coma Error nặng, thành quả của bạn sẽ không như ý.

Ví dụ, khi bạn chụp một bức ảnh panorama dải Ngân Hà vắt ngang qua đỉnh núi Lảo Thẩn, lỗi coma sẽ làm các ngôi sao ở hai đầu bức tranh toàn cảnh bị nhòe và kéo vệt, phá hỏng sự hùng vĩ của khung cảnh.

Nguyên nhân chính gây ra Coma Error

Nguyên nhân cốt lõi của Coma Error nằm ở thiết kế quang học của ống kính. Không phải tất cả ống kính đều được chế tạo như nhau. Các ống kính góc rộng giá rẻ hoặc ống kính zoom đa dụng thường bị lỗi này nặng hơn so với các ống kính một tiêu cự (prime lens) cao cấp được thiết kế chuyên cho chụp ảnh thiên văn.

Việc mở khẩu độ tối đa (ví dụ f/1.4, f/1.8) để thu được nhiều ánh sáng nhất có thể khi chụp đêm cũng làm cho Coma Error trở nên rõ rệt hơn. Ở các khẩu độ này, ống kính phải xử lý một lượng lớn tia sáng đi vào từ nhiều góc độ khác nhau, khiến việc hội tụ chúng một cách hoàn hảo trở nên khó khăn.

Phương pháp khắc phục Coma Error khi tác nghiệp

Bạn có thể giảm thiểu hoặc loại bỏ Coma Error bằng các kỹ thuật ngay tại hiện trường và trong khâu hậu kỳ. Ưu tiên hàng đầu là xử lý ngay khi chụp để có được file ảnh gốc chất lượng tốt nhất.

Điều chỉnh thông số máy ảnh

Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Bạn hãy khép khẩu độ của ống kính xuống khoảng 1 đến 2 stop. Ví dụ, nếu ống kính của bạn có khẩu độ tối đa là f/1.8, hãy thử chụp ở f/2.8 hoặc f/4. Việc này giúp cải thiện độ nét ở rìa ảnh và giảm đáng kể hiện tượng Coma Error. Tuy nhiên, khi khép khẩu, bạn sẽ cần tăng ISO hoặc kéo dài thời gian phơi sáng để bù lại lượng ánh sáng bị mất.

Lựa chọn và sử dụng thiết bị

Xử lý hậu kỳ

Các phần mềm như Adobe Lightroom và Photoshop có tính năng Lens Correction (Hiệu chỉnh ống kính). Tính năng này sử dụng các profile được tạo sẵn cho từng loại ống kính để tự động sửa các lỗi quang học, bao gồm cả Coma Error. Dù vậy, đây chỉ là giải pháp tình thế và không thể thay thế được một bức ảnh gốc chụp tốt.

Câu hỏi thường gặp

Lỗi coma có ảnh hưởng đến ảnh chụp phong cảnh ban ngày không?

Lỗi này ít ảnh hưởng đến ảnh ban ngày vì bạn thường dùng khẩu độ hẹp như f/8 hay f/11 để đạt độ sâu trường ảnh lớn.

Ống kính kit đi kèm máy ảnh có bị lỗi coma không?

Có, ống kính kit thường bị lỗi coma khá nặng khi bạn mở khẩu độ tối đa để chụp ảnh bầu trời đêm.

Để có những bức ảnh trời đêm sắc nét và giảm thiểu Coma Error, việc đầu tư vào một ống kính phù hợp là rất quan trọng. Xem các mẫu ống kính chất lượng cao tại WeTrek.vn.