Que tước mồi (Feather Stick) là gì?

Que tước mồi (Feather Stick) là kỹ thuật dùng dao gọt khúc gỗ khô thành nhiều dăm mỏng, xoăn để nhóm lửa hiệu quả, đặc biệt trong điều kiện ẩm ướt.

Que tước mồi (Feather Stick) là một kỹ năng cơ bản và thiết yếu trong bushcraft. Đây không phải là một sản phẩm, mà là một kỹ thuật sinh tồn. Bạn dùng dao để tước một thanh củi khô thành nhiều dăm gỗ mỏng, xoăn. Các dăm gỗ này vẫn dính liền vào thanh củi gốc, tạo thành một búi mồi lửa lý tưởng.

Kỹ năng này đặc biệt quan trọng khi bạn cần nhóm lửa trong điều kiện thời tiết ẩm ướt. Sau một cơn mưa, bề mặt của cành cây, khúc gỗ thường bị ướt. Lõi gỗ bên trong vẫn khô. Kỹ thuật que tước mồi giúp bạn tiếp cận phần gỗ khô này. Các dăm gỗ mỏng và xoăn có diện tích tiếp xúc với không khí lớn. Chúng bắt lửa nhanh chóng từ một tia lửa của đá lửa hoặc một que diêm.

Tại Việt Nam, với khí hậu nhiệt đới ẩm, việc tìm được mồi lửa khô tự nhiên là một thách thức. Trong các chuyến đi rừng ở Cúc Phương, Pù Luông hay Tà Năng vào mùa mưa, thành thạo kỹ thuật này giúp bạn chủ động tạo ra nguồn lửa để sưởi ấm, nấu ăn hoặc hong khô quần áo.

Nắm vững cách làm que tước mồi mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các hoạt động ngoài trời của bạn. Dưới đây là những ưu điểm chính:

• Nhóm lửa hiệu quả trong mọi điều kiện: Đây là lợi ích lớn nhất. Bạn có thể tạo ra mồi lửa khô từ những cành củi ẩm, tăng khả năng nhóm lửa thành công khi thời tiết không thuận lợi.
• Tận dụng tài nguyên sẵn có: Kỹ thuật này chỉ yêu cầu một con dao tốt và một cành cây khô. Bạn không cần mang theo các loại bùi nhùi, mồi lửa công nghiệp. Điều này giúp giảm trọng lượng hành lý.
• Phát triển kỹ năng dùng dao: Thực hành làm que tước mồi giúp bạn rèn luyện khả năng kiểm soát dao một cách chính xác và an toàn. Đây là nền tảng cho nhiều kỹ năng bushcraft khác như đẽo, khắc gỗ.
• Tăng tính tự chủ và sự tự tin: Khả năng tạo ra lửa từ những vật liệu cơ bản nhất mang lại sự tự tin lớn. Bạn sẵn sàng đối mặt với các tình huống khó khăn hơn trong tự nhiên.

Để tạo ra một que tước mồi hiệu quả, bạn cần tuân thủ các bước sau đây một cách cẩn thận.

Chọn vật liệu phù hợp

Loại gỗ bạn chọn quyết định phần lớn sự thành công. Hãy ưu tiên các loại gỗ mềm, khô và chứa nhiều nhựa. Gỗ thông là lựa chọn lý tưởng vì nó dễ tước và nhựa thông giúp duy trì ngọn lửa. Ở Việt Nam, bạn có thể tìm các cành thông khô ở các khu vực như Đà Lạt hoặc các vùng núi phía Bắc. Nếu không có thông, hãy tìm những cành cây khô, đã chết nhưng vẫn còn đứng trên thân cây. Tránh lấy cành cây nằm dưới đất ẩm ướt.

Chuẩn bị dụng cụ

Một con dao sắc bén là yêu cầu bắt buộc. Dao cùn sẽ làm rách thớ gỗ thay vì tạo ra các dăm mỏng, xoăn. Dao có sống lưng vuông 90 độ (Scandi grind) là lựa chọn tốt nhất cho công việc này. Nó cho phép kiểm soát góc cắt tốt hơn. Các loại dao lưỡi liền khối (fixed blade) thường an toàn và chắc chắn hơn dao gấp (folding knife) cho các công việc bushcraft.

Thực hiện kỹ thuật tước gỗ

An toàn là ưu tiên hàng đầu. Luôn tước dao ra xa khỏi cơ thể.

• Bước 1: Giữ chắc thanh gỗ bằng một tay. Bạn có thể tì một đầu thanh gỗ vào một khúc cây hoặc mặt đất để tăng độ ổn định.
• Bước 2: Đặt lưỡi dao lên thanh gỗ với một góc nghiêng nhỏ. Bắt đầu từ gần tay cầm dao và đẩy về phía trước.
• Bước 3: Dùng lực đều và ổn định. Điều chỉnh áp lực để tạo ra một dăm gỗ mỏng. Mục tiêu là làm dăm gỗ cuộn tròn lại thay vì bị cắt đứt.
• Bước 4: Dừng lại ngay trước khi dăm gỗ bị tách rời khỏi thanh củi. Hãy để nó dính lại ở cuối đường cắt.
• Bước 5: Xoay nhẹ thanh gỗ và lặp lại quá trình, tạo ra nhiều dăm gỗ xung quanh thân củi. Càng nhiều dăm gỗ, que tước mồi của bạn càng dễ bắt lửa.

Để thực hành hiệu quả và an toàn, bạn cần ghi nhớ một vài điểm quan trọng. Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp bạn cải thiện kỹ năng nhanh chóng.

• An toàn là trên hết: Luôn hướng lưỡi dao ra xa cơ thể và các bộ phận khác. Giữ khoảng cách an toàn với người xung quanh. Đeo găng tay bảo hộ nếu bạn chưa quen với việc dùng dao.
• Luyện tập thường xuyên: Đừng đợi đến khi vào rừng mới thực hành. Bạn có thể luyện tập ở sân sau hoặc trong một chuyến cắm trại gần nhà, ví dụ tại các khu cắm trại ở Đồng Nai hoặc Bà Rịa.
• Độ sắc của dao là chìa khóa: Một con dao sắc giúp công việc dễ dàng và an toàn hơn. Hãy học cách mài dao và luôn giữ cho lưỡi dao của bạn sắc bén.
• Tuân thủ nguyên tắc Leave No Trace: Chỉ sử dụng các cành cây đã chết và rơi rụng. Không bao giờ chặt cây sống để làm que tước mồi. Sau khi sử dụng, dập tắt lửa hoàn toàn và dọn dẹp khu vực sạch sẽ.

Gỗ mềm, khô và có nhiều nhựa như gỗ thông là lựa chọn tốt nhất.

Bạn có thể dùng dao gấp có khóa lưỡi chắc chắn, nhưng dao lưỡi liền khối sẽ an toàn và hiệu quả hơn.

Nguyên nhân thường do góc dao chưa đúng, lực đẩy không đều hoặc gỗ quá cứng hay quá ẩm.

Thực hành kỹ thuật que tước mồi đòi hỏi sự kiên nhẫn và một công cụ phù hợp. Một con dao bushcraft tốt sẽ là người bạn đồng hành tin cậy trong các chuyến đi của bạn.

Xem các mẫu dao đi rừng chuyên dụng tại WeTrek.vn.