Phát lại tiếng chim (Playback Call) là gì?

• Tăng khả năng quan sát: Nhiều loài chim rất nhút nhát và thường lẩn trốn trong các tán lá dày. Playback Call giúp dụ chúng ra những vị trí quang đãng, dễ nhìn thấy hơn. Ví dụ, khi bạn trekking tại Vườn quốc gia Cúc Phương để tìm loài Khướu đá hoa (Limestone Wren-Babbler), một loài đặc hữu, chúng thường ẩn trong các khe đá vôi. Một đoạn ghi âm ngắn có thể giúp chúng xuất hiện.
• Xác định sự hiện diện của loài: Đôi khi bạn nghe thấy tiếng chim hót nhưng không thể xác định vị trí của chúng. Việc phát lại tiếng gọi giúp xác nhận sự có mặt của loài đó trong khu vực, đặc biệt hữu ích khi bạn đang lập danh sách các loài chim (bird list) cho chuyến đi.
• Hỗ trợ nhiếp ảnh: Kỹ thuật này giúp nhiếp ảnh gia có được những bức ảnh đẹp hơn. Bạn có thể thu hút con chim đậu lên một cành cây có ánh sáng tốt hoặc hậu cảnh đẹp, thay vì phải chụp vội khi chúng đang ở trong bụi rậm.

• Gây căng thẳng cho chim: Khi nghe tiếng gọi lạ, chim xem đó là một mối đe dọa hoặc một đối thủ cạnh tranh. Chúng sẽ tốn năng lượng để bay đi tìm kiếm, phản ứng lại kẻ xâm nhập vô hình, thay vì dành thời gian đó để kiếm ăn hoặc chăm sóc con non.
• Ảnh hưởng đến hành vi tự nhiên: Lạm dụng Playback Call trong mùa sinh sản có thể làm gián đoạn quá trình làm tổ, ấp trứng hoặc nuôi con. Trong trường hợp xấu nhất, chim bố mẹ có thể rời bỏ tổ vì cảm thấy khu vực không an toàn.
• Giảm độ nhạy của chim: Tại những địa điểm birdwatching nổi tiếng như Vườn quốc gia Cát Tiên, nếu kỹ thuật này được sử dụng quá thường xuyên, các loài chim tại đây sẽ quen với âm thanh và không còn phản ứng nữa. Điều này làm mất đi hiệu quả của kỹ thuật và ảnh hưởng đến trải nghiệm của những người đến sau.

• Nghiên cứu kỹ về loài: Trước khi sử dụng, bạn cần tìm hiểu về loài chim bạn muốn tìm. Tránh sử dụng Playback Call với các loài đang bị đe dọa hoặc trong danh sách bảo vệ đặc biệt, trừ khi phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học có giấy phép.
• Giới hạn thời gian và âm lượng: Chỉ phát âm thanh trong vài giây với âm lượng vừa đủ nghe. Sau khi phát, hãy im lặng và chờ đợi. Nếu không có phản ứng sau một hoặc hai lần thử, hãy dừng lại và di chuyển đến địa điểm khác.
• Tránh mùa sinh sản: Hạn chế tối đa việc sử dụng kỹ thuật này vào mùa sinh sản của chim, thường là vào mùa xuân và mùa hè ở Việt Nam. Đây là giai đoạn chúng nhạy cảm nhất.
• Tôn trọng không gian: Giữ khoảng cách an toàn sau khi chim xuất hiện. Mục tiêu là quan sát, không phải làm phiền. Khi đã có được bức ảnh hoặc đã quan sát xong, hãy tắt âm thanh và rời đi.
• Kiểm tra quy định địa phương: Một số vườn quốc gia hoặc khu bảo tồn ở Việt Nam có quy định cấm hoàn toàn việc sử dụng Playback Call. Luôn hỏi ban quản lý hoặc kiểm lâm trước khi bắt đầu chuyến đi của bạn.

Sử dụng Playback Call có hợp pháp không?

Việc này phụ thuộc vào quy định của từng khu bảo tồn hay vườn quốc gia, bạn cần kiểm tra trước khi sử dụng.

Nên tìm nguồn âm thanh tiếng chim ở đâu?

Bạn tìm thấy các file âm thanh uy tín từ các thư viện trực tuyến như Macaulay Library của Cornell Lab of Ornithology hoặc trang web Xeno-canto.

Có nên dùng Playback Call trong mùa sinh sản của chim không?

Bạn nên hạn chế tối đa hoặc không sử dụng kỹ thuật này trong mùa sinh sản để tránh làm phiền và gây hại cho chim.