Kiểm soát rung (Vibration Control) là gì?

Kiểm soát rung (Vibration Control) là công nghệ ổn định hình ảnh, giúp giảm mờ nhòe do rung tay hoặc di chuyển khi chụp ảnh và quay phim ngoài trời.

Kiểm soát rung (Vibration Control) là một hệ thống cơ học bên trong máy ảnh hoặc ống kính. Nó được thiết kế để chống lại các chuyển động không mong muốn. Khi bạn cầm máy ảnh, tay bạn sẽ rung nhẹ. Hệ thống này phát hiện sự rung lắc và di chuyển các bộ phận bên trong để bù trừ. Kết quả là bạn có được những bức ảnh sắc nét và video mượt mà hơn, ngay cả khi không có chân máy.

Các hãng máy ảnh gọi công nghệ này bằng những cái tên khác nhau. Nikon gọi là Giảm Rung (Vibration Reduction - VR). Canon gọi là Ổn định hình ảnh (Image Stabilization - IS). Sony dùng thuật ngữ Chống rung quang học (Optical SteadyShot - OSS). Tất cả đều có chung một mục đích.

Khi tác nghiệp ngoài trời, bạn thường xuyên đối mặt với điều kiện không lý tưởng. Kiểm soát rung giúp bạn vượt qua những thách thức này để tạo ra hình ảnh chất lượng.

• Chụp ảnh trong điều kiện thiếu sáng: Khi săn ảnh bình minh trên Tà Xùa hoặc hoàng hôn ở Mũi Dinh, ánh sáng yếu đòi hỏi tốc độ màn trập chậm. Kiểm soát rung cho phép bạn chụp cầm tay ở tốc độ thấp hơn mà ảnh vẫn nét, giảm sự phụ thuộc vào chân máy.
• Sử dụng ống kính tele: Để chụp chim tại Vườn quốc gia Cúc Phương hoặc voọc chà vá chân nâu ở Sơn Trà, bạn cần ống kính tiêu cự dài. Ống kính càng dài, rung lắc càng bị khuếch đại. Kiểm soát rung là yếu tố quyết định để có bức ảnh động vật hoang dã sắc nét từ xa.
• Quay video khi di chuyển: Khi bạn đi bộ trekking trên các cung đường ở Hà Giang, địa hình không bằng phẳng làm máy quay rung liên tục. Hệ thống kiểm soát rung giúp ổn định khung hình, tạo ra các thước phim mượt mà, chuyên nghiệp.
• Tác nghiệp trong thời tiết xấu: Gió mạnh trên đỉnh Lảo Thẩn hay dọc các cung đường ven biển Bình Thuận có thể làm rung máy ảnh. Kiểm soát rung giúp giảm thiểu tác động của gió lên thiết bị của bạn.

Có hai loại hệ thống kiểm soát rung chính mà các nhiếp ảnh gia ngoài trời thường gặp.

Ổn định hình ảnh trong ống kính (In-lens Stabilization)

Hệ thống này đặt các bộ phận quang học chuyển động bên trong ống kính. Nó hoạt động hiệu quả với các ống kính tele vì nó ổn định hình ảnh trước khi hình ảnh đến cảm biến. Điều này giúp khung ngắm của bạn cũng ổn định, giúp bạn dễ dàng bố cục ảnh hơn khi chụp các chủ thể ở xa.

Ổn định hình ảnh trong thân máy (In-Body Image Stabilization - IBIS)

Với IBIS, chính cảm biến của máy ảnh sẽ di chuyển để chống lại rung lắc. Ưu điểm lớn của IBIS là nó hoạt động với mọi ống kính bạn lắp vào máy ảnh, kể cả các ống kính cũ không có công nghệ chống rung. Điều này mang lại sự linh hoạt cao khi lựa chọn thiết bị cho chuyến đi.

Để tận dụng tối đa công nghệ này, bạn cần biết khi nào nên bật và khi nào nên tắt nó.

• Bật khi chụp cầm tay: Luôn bật kiểm soát rung khi bạn chụp ảnh hoặc quay video cầm tay. Nó đặc biệt hữu ích khi tốc độ màn trập của bạn thấp hơn 1/60 giây hoặc khi bạn dùng ống kính tele.
• Tắt khi dùng chân máy (tripod): Khi máy ảnh đã được cố định chắc chắn trên chân máy, hãy tắt kiểm soát rung. Nếu để bật, hệ thống có thể cố gắng "sửa" những rung động không tồn tại. Điều này đôi khi gây ra hiện tượng mờ nhẹ cho bức ảnh.
• Kiểm tra pin dự phòng: Hệ thống kiểm soát rung tiêu thụ một lượng pin nhỏ. Khi lên kế hoạch cho một chuyến đi dài ngày đến những nơi không có điện như Kẻ Bàng hoặc các trạm kiểm lâm trên núi, bạn cần mang thêm pin dự phòng.
• Hiểu rõ thiết bị của bạn: Một số hệ thống hiện đại có thể tự nhận diện khi máy ảnh được đặt trên chân máy và tự động tắt. Hãy đọc hướng dẫn sử dụng để biết máy ảnh và ống kính của bạn hoạt động như thế nào.

Việc hiểu và làm chủ công nghệ kiểm soát rung giúp bạn tự tin hơn trong các chuyến đi săn ảnh, từ việc ghi lại dải ngân hà trên sa mạc cát Nam Cương đến quay lại hành trình khám phá hang Sơn Đoòng.

Tôi có cần tắt kiểm soát rung khi máy ảnh đặt trên tripod không?
Có, bạn nên tắt tính năng này khi máy ảnh đã được đặt vững chắc trên tripod.

Kiểm soát rung có làm tốn pin không?
Có, hệ thống này sử dụng năng lượng từ pin để hoạt động.

Hệ thống nào tốt hơn, trong thân máy hay trong ống kính?
Mỗi loại có ưu điểm riêng và các hệ thống hiện đại thường kết hợp cả hai.

Xem các phụ kiện nhiếp ảnh dã ngoại tại WeTrek.vn.