Khu bảo tồn (Wildlife Sanctuary) là gì?

Khu bảo tồn (Wildlife Sanctuary) là vùng đất hoặc mặt nước được khoanh vùng và quản lý nghiêm ngặt để bảo vệ các loài động vật hoang dã, đặc biệt là các loài nguy cấp, cùng môi trường sống tự nhiên của chúng.

Khu bảo tồn (Wildlife Sanctuary) là một khu vực tự nhiên được bảo vệ. Mục tiêu chính của nó là đảm bảo sự sinh tồn và phát triển cho các quần thể động vật hoang dã. Mọi hoạt động của con người bên trong khu vực này đều bị hạn chế và kiểm soát chặt chẽ. Việc này nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái và môi trường sống của các loài. Không giống các khu vực bảo vệ khác, Khu bảo tồn ưu tiên hàng đầu cho sự an toàn và phát triển của động vật.

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa các loại hình khu vực được bảo vệ. Bạn có thể phân biệt chúng dựa trên mục tiêu và quy mô bảo vệ.

Khu bảo tồn (Wildlife Sanctuary)

Khu bảo tồn tập trung bảo vệ một hoặc một vài loài cụ thể đang bị đe dọa. Ranh giới của nó được xác định dựa trên phạm vi sinh sống của loài mục tiêu. Các quy định tại đây rất nghiêm ngặt, giới hạn tối đa các hoạt động du lịch và nghiên cứu để tránh làm phiền đến động vật. Ví dụ, Khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long ở Ninh Bình được thành lập chủ yếu để bảo vệ loài Voọc mông trắng.

Vườn quốc gia (National Park)

Vườn quốc gia có quy mô lớn hơn và bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái, bao gồm cả động vật, thực vật, cảnh quan và các giá trị văn hóa, lịch sử. Vườn quốc gia cho phép nhiều hoạt động du lịch sinh thái và giáo dục môi trường hơn như trekking, cắm trại tại các khu vực được quy hoạch. Vườn quốc gia Cúc Phương là một ví dụ điển hình, nơi bảo vệ hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới và có nhiều tuyến tham quan cho du khách.

Khu dự trữ sinh quyển (Biosphere Reserve)

Khu dự trữ sinh quyển là một danh hiệu do UNESCO công nhận cho những khu vực có giá trị đặc biệt về thiên nhiên và con người. Nó có quy mô rất lớn, bao gồm nhiều hệ sinh thái khác nhau và cả khu dân cư sinh sống. Mô hình này hướng tới sự phát triển hài hòa giữa con người và thiên nhiên, kết hợp bảo tồn đa dạng sinh học với phát triển kinh tế bền vững. Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cần Giờ bao gồm cả rừng ngập mặn và các cộng đồng dân cư địa phương.

Trải nghiệm tại Khu bảo tồn đòi hỏi bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định để bảo vệ thiên nhiên. Các hoạt động thường mang tính quan sát và ít tác động.

• Quan sát động vật hoang dã (Wildlife Watching): Đây là hoạt động chính. Bạn có cơ hội nhìn thấy các loài động vật trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Bạn cần giữ im lặng và sử dụng ống nhòm để quan sát từ xa.

• Quan sát chim (Birdwatching): Nhiều khu bảo tồn là nơi cư trú của các loài chim đặc hữu hoặc chim di cư. Đây là điểm đến lý tưởng cho những người yêu thích hoạt động này.

• Nhiếp ảnh thiên nhiên (Nature Photography): Ghi lại những khoảnh khắc chân thực của thế giới tự nhiên là một trải nghiệm độc đáo. Bạn cần các thiết bị chuyên dụng và sự kiên nhẫn.

• Trekking có hướng dẫn (Guided Trekking): Một số khu bảo tồn cho phép các tuyến trekking ngắn, có giới hạn và luôn phải đi cùng hướng dẫn viên hoặc kiểm lâm. Họ giúp bạn di chuyển an toàn và cung cấp kiến thức về hệ sinh thái.

Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà, Đà Nẵng

Nơi đây được mệnh danh là "ngôi nhà" của loài Voọc chà vá chân nâu, một loài linh trưởng quý hiếm. Bạn có thể di chuyển bằng xe máy theo các tuyến đường được phép để tìm và chụp ảnh chúng. Thời điểm quan sát tốt nhất là vào sáng sớm hoặc chiều muộn.

Khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long, Ninh Bình

Đây là khu bảo tồn đất ngập nước nội địa lớn nhất miền Bắc. Trải nghiệm chính ở đây là ngồi thuyền nan đi dọc các dòng nước, len lỏi giữa những dãy núi đá vôi hùng vĩ để quan sát Voọc mông trắng và nhiều loài chim nước.

Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Voi, Quảng Nam

Khu bảo tồn này được thành lập với mục tiêu bảo vệ quần thể voi châu Á cuối cùng tại Quảng Nam. Các hoạt động tại đây rất hạn chế, chủ yếu dành cho công tác nghiên cứu và bảo tồn, nhưng bạn có thể tìm hiểu về nỗ lực bảo vệ loài vật to lớn này qua các trung tâm giáo dục cộng đồng.

Để có một chuyến đi an toàn và có trách nhiệm, bạn cần tuân thủ những nguyên tắc cơ bản.

• Tuân thủ quy định: Luôn đọc kỹ và làm theo mọi chỉ dẫn của ban quản lý. Không đi vào các khu vực cấm.

• Giữ im lặng và khoảng cách: Động vật hoang dã rất nhạy cảm với tiếng ồn và sự hiện diện của con người. Giữ im lặng và duy trì khoảng cách an toàn để không làm chúng hoảng sợ.

• Thuê hướng dẫn viên địa phương: Họ có kiến thức sâu rộng về khu vực, giúp bạn phát hiện động vật dễ dàng hơn và đảm bảo an toàn cho bạn.

• Chuẩn bị thiết bị phù hợp: Mang theo ống nhòm, máy ảnh có ống kính tele, giày đi bộ chuyên dụng, và mặc quần áo có màu sắc hòa hợp với thiên nhiên.

• Thực hành nguyên tắc "Không để lại dấu vết" (Leave No Trace): Mang về tất cả rác thải bạn tạo ra, không lấy bất cứ thứ gì từ tự nhiên.

Cần chuẩn bị gì khi đi Khu bảo tồn?

Bạn cần chuẩn bị ống nhòm, máy ảnh, trang phục màu trung tính, và luôn đi cùng hướng dẫn viên địa phương.

Có được cắm trại trong Khu bảo tồn không?

Hầu hết các Khu bảo tồn không cho phép cắm trại tự do để bảo vệ động vật hoang dã.

Để chuyến đi khám phá thiên nhiên thêm trọn vẹn, bạn cần có những trang bị phù hợp. Xem các sản phẩm dã ngoại chuyên dụng tại WeTrek.vn.