Khoảng cách quan sát an toàn (Ethical Viewing Distance) là gì?

Khoảng cách quan sát an toàn (Ethical Viewing Distance) là khoảng cách tối thiểu bạn cần giữ với động vật hoang dã để không làm phiền chúng và đảm bảo an toàn.

Khoảng cách quan sát an toàn (Ethical Viewing Distance) là gì?

Khoảng cách quan sát an toàn (Ethical Viewing Distance) là một nguyên tắc cơ bản trong hoạt động khám phá thiên nhiên. Đây là không gian cần thiết giữa bạn và một loài động vật hoang dã. Khoảng cách này đủ xa để con vật không cảm thấy bị đe dọa, không thay đổi hành vi tự nhiên của nó, và cũng đủ để đảm bảo an toàn cho chính bạn. Việc duy trì khoảng cách này thể hiện sự tôn trọng đối với thế giới tự nhiên và góp phần vào du lịch sinh thái bền vững. Nó cho phép bạn chiêm ngưỡng vẻ đẹp của động vật trong môi trường sống của chúng mà không gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào.

Tại sao khoảng cách quan sát an toàn lại quan trọng?

Tuân thủ khoảng cách quan sát an toàn mang lại lợi ích cho cả động vật và con người. Việc này giúp giảm thiểu căng thẳng cho các loài hoang dã và bảo vệ bạn khỏi những rủi ro không đáng có.

Đối với động vật hoang dã:

• Giảm căng thẳng: Khi bạn đến quá gần, động vật xem bạn là mối đe dọa. Điều này khiến chúng căng thẳng, hoảng sợ và phải lãng phí năng lượng quý giá để chạy trốn.

• Duy trì hành vi tự nhiên: Sự hiện diện của con người ở cự ly gần có thể làm gián đoạn các hoạt động quan trọng như kiếm ăn, giao phối, hoặc chăm sóc con non. Ví dụ, một con chim có thể bỏ tổ nếu cảm thấy bị làm phiền liên tục.

• Ngăn ngừa sự phụ thuộc: Khi động vật quen với việc con người ở gần, chúng có thể mất đi sự sợ hãi tự nhiên. Điều này khiến chúng dễ gặp nguy hiểm từ các mối đe dọa khác hoặc trở nên hung hăng hơn để đòi thức ăn.

Đối với bạn:

• Đảm bảo an toàn cá nhân: Động vật hoang dã là không thể đoán trước. Một con vật cảm thấy bị dồn vào đường cùng có thể tấn công để tự vệ, ngay cả những loài có vẻ hiền lành.

• Có trải nghiệm chân thực hơn: Quan sát từ xa cho phép bạn chứng kiến những hành vi tự nhiên nhất của loài vật, thay vì chỉ thấy phản ứng của chúng đối với sự hiện diện của bạn.

• Góp phần bảo tồn: Bằng cách không làm phiền động vật, bạn đang trực tiếp tham gia vào nỗ lực bảo tồn, giúp các quần thể hoang dã phát triển mạnh mẽ.

Khoảng cách an toàn là bao xa?

Không có một con số chính xác cho mọi tình huống. Khoảng cách an toàn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loài động vật, địa hình, và hành vi của con vật tại thời điểm đó. Tuy nhiên, có một số quy tắc chung bạn nên áp dụng khi khám phá thiên nhiên Việt Nam.

• Với các loài linh trưởng như Voọc chà vá chân nâu ở Sơn Trà, Đà Nẵng: Giữ khoảng cách tối thiểu 30–50 mét. Chúng cần không gian để di chuyển, kiếm ăn trên cây mà không cảm thấy bị theo dõi.

• Với các loài thú lớn như voi hoang dã ở Vườn quốc gia Yok Đôn: Khoảng cách an toàn phải là trên 100 mét. Luôn đi cùng kiểm lâm hoặc hướng dẫn viên địa phương và không bao giờ tiếp cận một con voi một mình, đặc biệt là voi mẹ đi cùng con non.

• Với các loài chim khi birdwatching ở Vườn quốc gia Cúc Phương hoặc Tràm Chim: Khoảng cách thay đổi tùy loài. Nguyên tắc chung là dùng ống nhòm và ống kính tele để quan sát từ xa. Nếu con chim ngừng hót, tỏ ra cảnh giác hoặc chuẩn bị bay đi, bạn đã ở quá gần.

• Với rùa biển lên bờ đẻ trứng ở Côn Đảo: Đây là hoạt động cực kỳ nhạy cảm. Bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của kiểm lâm. Giữ khoảng cách ít nhất 20–30 mét, tuyệt đối im lặng, không dùng đèn pin chiếu thẳng và không có bất kỳ hành động nào gây kinh động.

Dấu hiệu cho thấy bạn đang ở quá gần

Động vật hoang dã thường phát ra những tín hiệu cảnh báo khi chúng cảm thấy không thoải mái. Hãy học cách nhận biết những dấu hiệu này và lập tức lùi lại một cách từ tốn khi bạn thấy chúng.

• Con vật ngừng hoạt động đang làm: Nó đột ngột dừng ăn, dừng uống nước, hoặc dừng chăm sóc con để nhìn chằm chằm vào bạn.

• Thay đổi tư thế: Con vật chuyển sang tư thế phòng thủ hoặc sẵn sàng bỏ chạy. Tai vểnh lên, cơ thể căng cứng, hoặc đầu ngẩng cao.

• Phát ra âm thanh cảnh báo: Tiếng gầm gừ, tiếng rít, tiếng chim kêu báo động liên tục là những dấu hiệu rõ ràng.

• Di chuyển né tránh: Con vật bắt đầu lùi lại, di chuyển ra xa bạn hoặc tìm nơi ẩn nấp.

Nếu bạn quan sát thấy bất kỳ hành vi nào trong số này, bạn cần bình tĩnh và từ từ lùi lại cho đến khi con vật tiếp tục hoạt động bình thường của nó.

Mẹo quan sát động vật hoang dã có trách nhiệm

Để có một chuyến đi trọn vẹn và bền vững, hãy ghi nhớ những nguyên tắc sau.

• Sử dụng thiết bị quan sát từ xa: Đầu tư vào một chiếc ống nhòm tốt hoặc máy ảnh có ống kính tele. Chúng cho phép bạn có được những hình ảnh cận cảnh tuyệt vời mà không cần phải đến gần.

• Giữ im lặng: Di chuyển nhẹ nhàng và nói chuyện thì thầm. Tiếng ồn lớn làm động vật hoảng sợ và bỏ đi.

• Không bao giờ cho động vật ăn: Việc này làm thay đổi chế độ ăn tự nhiên, gây ra các vấn đề sức khỏe và khiến chúng trở nên phụ thuộc, hung hăng.

• Đi theo đường mòn có sẵn: Tránh đi vào các khu vực rậm rạp không có lối mòn để không phá hủy môi trường sống hoặc làm phiền các loài vật đang ẩn náu.

• Luôn đi cùng người hướng dẫn có kinh nghiệm: Đặc biệt ở các khu vực như vườn quốc gia hay khu bảo tồn, họ hiểu rõ tập tính của loài vật và biết cách xử lý các tình huống bất ngờ.

Để quan sát động vật từ xa mà không làm phiền chúng, một chiếc ống nhòm tốt là thiết bị không thể thiếu. Xem các mẫu ống nhòm chuyên dụng tại WeTrek.vn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Làm gì khi vô tình đến quá gần một con thú?

Bạn nên lùi lại từ từ, không quay lưng, không nhìn thẳng vào mắt và tạo không gian cho con vật rời đi.

Dùng flycam để quan sát động vật hoang dã có được không?

Hầu hết các vườn quốc gia cấm dùng flycam vì tiếng ồn và sự hiện diện của nó gây căng thẳng nghiêm trọng cho động vật.

Có nên tiếp cận một con vật bị thương để giúp đỡ không?

Bạn tuyệt đối không nên tự ý tiếp cận vì con vật bị thương sẽ rất hung dữ, thay vào đó hãy báo ngay cho trạm kiểm lâm gần nhất.