Ép mẫu thực vật (Plant Pressing) là gì?

Ép mẫu thực vật (Plant Pressing) là kỹ thuật sấy khô và làm phẳng các bộ phận của cây trong giấy thấm để bảo quản, nhận dạng hoặc trưng bày.

Hiểu đúng về Ép mẫu thực vật (Plant Pressing)

Ép mẫu thực vật là một phương pháp khoa học và nghệ thuật để lưu giữ hình dạng, màu sắc và các đặc điểm của thực vật. Bạn thu thập một mẫu cây, đặt nó giữa các lớp giấy thấm và bìa carton, sau đó dùng lực ép chặt lại. Quá trình này loại bỏ hơi nước, ngăn chặn sự phân hủy và giữ lại cấu trúc của mẫu vật. Đây không chỉ là một hoạt động thủ công. Nó là công cụ cơ bản cho các nhà thực vật học và những người yêu thiên nhiên muốn ghi lại sự đa dạng sinh học họ gặp trên đường đi.

Đối với người đi trekking hoặc khám phá thiên nhiên tại Việt Nam, kỹ thuật này mở ra một cách tương tác sâu hơn với môi trường. Thay vì chỉ chụp ảnh, việc ép một chiếc lá dương xỉ từ rừng Cúc Phương hay một bông hoa đỗ quyên từ Fansipan giúp bạn tạo ra một kỷ vật hữu hình. Mẫu vật được ép đúng cách, đi kèm với ghi chép cẩn thận về địa điểm và thời gian thu thập, sẽ trở thành một tài liệu cá nhân giá trị về hệ thực vật của những nơi bạn đã qua.

Lợi ích của việc ép mẫu thực vật trong chuyến đi

Hoạt động này mang lại nhiều giá trị thiết thực cho hành trình khám phá của bạn.

Dụng cụ cần thiết để ép mẫu thực vật

Để có kết quả tốt nhất, bạn cần chuẩn bị một số dụng cụ cơ bản. Các vật dụng này đảm bảo mẫu vật được làm khô nhanh và giữ được hình dạng.

Hướng dẫn ép mẫu thực vật đúng cách

Thực hiện đúng quy trình sẽ giúp bạn có được những mẫu vật đẹp và bền.

Bước 1: Thu thập mẫu vật có trách nhiệm

Đây là bước quan trọng nhất. Hãy chắc chắn bạn không thu thập các loài được bảo vệ hoặc có nguy cơ tuyệt chủng. Chỉ lấy một phần nhỏ của cây và chọn những cây phát triển mạnh khỏe. Tránh lấy mẫu duy nhất bạn nhìn thấy trong khu vực. Luôn kiểm tra quy định của khu bảo tồn hoặc vườn quốc gia bạn đến. Hầu hết các nơi này cấm mọi hình thức thu hái thực vật nếu không có giấy phép.

Bước 2: Chuẩn bị mẫu vật

Loại bỏ đất cát hoặc côn trùng bám trên mẫu. Sắp xếp mẫu vật lên tờ giấy thấm theo cách tự nhiên nhất có thể. Cố gắng để một vài lá ngửa mặt dưới lên trên để thể hiện cả hai mặt của lá. Nếu mẫu quá lớn, bạn có thể uốn nó thành hình chữ V hoặc N. Đối với các bông hoa dày, bạn có thể cắt đôi chúng theo chiều dọc.

Bước 3: Sắp xếp các lớp trong bộ ép

Quy trình xếp lớp theo thứ tự từ dưới lên: ván ép, bìa carton, giấy thấm, mẫu vật, giấy thấm, bìa carton. Bạn có thể xếp chồng nhiều lớp như vậy trong một lần ép. Đảm bảo các lớp được xếp ngay ngắn.

Bước 4: Siết chặt và làm khô

Đặt tấm ván ép còn lại lên trên cùng và siết chặt dây đai. Lực ép cần đủ mạnh để làm phẳng mẫu vật nhưng không làm chúng bị nát. Để bộ ép ở nơi khô ráo, thoáng mát. Sau 24 giờ đầu tiên, hãy mở ra và thay các lớp giấy thấm ẩm bằng giấy khô. Sau đó, kiểm tra và thay giấy mỗi 2-3 ngày cho đến khi mẫu vật khô hoàn toàn, thường mất từ 1 đến 4 tuần.

Nguyên tắc cần nhớ khi thu thập mẫu thực vật tại Việt Nam

Việc thu thập thực vật phải đi đôi với ý thức bảo tồn và tôn trọng pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

Tôi có thể ép mẫu thực vật mà không cần bộ ép chuyên dụng không?

Bạn có thể dùng sách dày và vật nặng để thay thế, nhưng bộ ép chuyên dụng sẽ cho kết quả tốt hơn nhờ hệ thống thông khí.

Thời gian để ép khô một mẫu thực vật là bao lâu?

Quá trình này thường mất từ 1 đến 4 tuần tùy thuộc vào độ dày và độ mọng nước của mẫu vật.

Có được phép thu thập mẫu cây trong Vườn Quốc gia không?

Hầu hết các Vườn Quốc gia tại Việt Nam cấm thu thập mẫu thực vật nếu không có giấy phép nghiên cứu từ ban quản lý.

Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ sẽ giúp chuyến đi của bạn trọn vẹn hơn. Xem các thiết bị dã ngoại và dụng cụ hỗ trợ khám phá thiên nhiên tại WeTrek.vn.