Đường gấp khúc là gì?

Đường gấp khúc (switchback) là một đoạn đường mòn đi theo hình ziczac lên dốc núi, giúp giảm độ dốc và làm cho việc leo núi dễ dàng, an toàn hơn.

Đường gấp khúc, hay còn gọi là switchback trong tiếng Anh, là một kỹ thuật thiết kế đường mòn phổ biến trên địa hình dốc. Thay vì đi thẳng từ chân dốc lên đỉnh, đường mòn sẽ được làm theo hình ziczac qua lại nhiều lần. Mỗi đoạn đường thẳng sẽ có độ dốc thấp hơn nhiều so với việc leo thẳng. Các đoạn này được nối với nhau bằng những khúc cua tay áo hoặc những đoạn chuyển hướng ngắn.

Bạn hãy hình dung việc lên một tòa nhà cao tầng. Đường gấp khúc giống như đi cầu thang bộ từng bậc một. Việc leo thẳng lên dốc giống như cố gắng trèo thẳng lên bức tường. Rõ ràng, đi cầu thang bộ dài hơn nhưng lại tốn ít sức và an toàn hơn.

Đường gấp khúc có vai trò lớn trong hoạt động trekking và bảo vệ môi trường. Chúng mang lại lợi ích cho cả người đi và hệ sinh thái tự nhiên.

Lợi ích chính của đường gấp khúc là làm cho việc di chuyển trên địa hình dốc trở nên khả thi và hiệu quả hơn.

• Giảm độ dốc: Đây là lợi ích quan trọng nhất. Bằng cách kéo dài quãng đường, đường gấp khúc làm giảm đáng kể góc nghiêng của con dốc. Điều này giúp bạn tiết kiệm năng lượng, giảm áp lực lên đầu gối và cơ bắp.

• Tăng độ an toàn: Một con dốc thoai thoải luôn an toàn hơn một con dốc thẳng đứng. Đường gấp khúc giảm nguy cơ trượt ngã, đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu như mưa trơn hoặc sương mù.

• Kiểm soát tốc độ: Khi xuống dốc, đường gấp khúc giúp bạn kiểm soát tốc độ tốt hơn, tránh việc lao xuống quá nhanh gây nguy hiểm cho khớp gối và mắt cá chân.

Việc xây dựng và tuân thủ các đường gấp khúc là một biện pháp bảo tồn thiết yếu.

• Chống xói mòn đất: Khi nhiều người đi tắt, cắt ngang qua các khúc cua, họ sẽ tạo ra những lối mòn thẳng đứng. Nước mưa sẽ chảy theo những lối mòn này, cuốn trôi lớp đất bề mặt và gây xói mòn nghiêm trọng. Đường gấp khúc được thiết kế để dẫn dòng nước chảy ngang sườn dốc, làm giảm tốc độ và sức tàn phá của nó.

• Bảo vệ thảm thực vật: Việc đi tắt làm hư hại rễ cây và các thảm thực vật nhỏ có vai trò giữ đất. Đi trên đường mòn được wy định giúp bảo vệ hệ sinh thái mong manh này.

• Duy trì sự bền vững của đường mòn: Một đường mòn bị xói mòn sẽ nhanh chóng xuống cấp, trở nên khó đi và tốn kém chi phí để sửa chữa. Tuân thủ đường gấp khúc giúp duy trì chất lượng đường mòn cho tất cả mọi người.

Để chinh phục những đoạn đường này một cách hiệu quả và có trách nhiệm, bạn cần chú ý một vài điểm sau:

• Giữ nhịp độ ổn định: Tìm một nhịp bước đều đặn và duy trì nó. Đừng cố gắng đi quá nhanh ở những đoạn đầu. Việc giữ một tốc độ ổn định giúp bạn bảo toàn năng lượng cho cả chặng đường dài.

• Sử dụng gậy trekking: Gậy trekking là công cụ hỗ trợ tuyệt vời trên đường gấp khúc. Chúng giúp bạn giữ thăng bằng, giảm tải trọng lên đầu gối và tạo thêm điểm tựa khi lên hoặc xuống dốc.

• Không đi tắt: Đây là quy tắc quan trọng nhất. Việc đi tắt qua các khúc cua không chỉ gây hại cho môi trường mà còn tạo ra tiền lệ xấu cho những người đi sau. Hãy tôn trọng công sức của những người làm đường mòn và bảo vệ thiên nhiên.

• Nhường đường đúng cách: Khi gặp người đi ngược chiều, người đang đi lên dốc thường có quyền ưu tiên. Người đi xuống nên chủ động bước sang một bên để nhường đường.

Địa hình đồi núi đa dạng của Việt Nam có rất nhiều ví dụ về đường gấp khúc, cả trên đường bộ và đường mòn trekking.

• Đèo Mã Pí Lèng (Hà Giang): Đây là một ví dụ kinh điển về đường gấp khúc trong xây dựng đường bộ. Những khúc cua tay áo ngoạn mục thể hiện rõ nguyên lý giảm độ dốc để phương tiện có thể di chuyển an toàn.

• Cung đường trekking Fansipan (tuyến Trạm Tôn): Cung đường phổ biến nhất để lên đỉnh Fansipan có nhiều đoạn đường gấp khúc được xây dựng kiên cố, giúp người leo núi vượt qua các sườn dốc một cách an toàn.

• Cung Tà Năng - Phan Dũng: Một số đoạn dốc cao trên cung đường này đã hình thành các lối mòn ziczac tự phát do nhiều người đi qua. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc di chuyển theo đường gấp khúc để vượt dốc.

Việc lựa chọn trang bị phù hợp sẽ giúp bạn có trải nghiệm tốt hơn trên những cung đường này.

• Giày trekking: Một đôi giày có độ bám tốt, hỗ trợ cổ chân và đế đủ cứng sẽ giúp bạn ổn định trên các bề mặt không bằng phẳng của đường mòn.

• Gậy trekking: Gậy giúp phân bổ lực đều hơn, giảm áp lực lên chân và tăng cường thăng bằng, đặc biệt tại các khúc cua.

• Balo trợ lực: Một chiếc balo phân bổ trọng lượng tốt giúp bạn giữ thăng bằng và di chuyển linh hoạt hơn.

Việc đi tắt gây xói mòn đất nghiêm trọng và phá hủy cấu trúc bền vững của đường mòn.

Có, quãng đường sẽ dài hơn nhưng độ dốc giảm đi, giúp bạn đỡ tốn sức và an toàn hơn.

Gậy trekking mang lại sự ổn định và hỗ trợ tốt nhất cho việc giữ thăng bằng và giảm tải cho khớp gối.

Trang bị phù hợp giúp bạn vượt qua đường gấp khúc an toàn hơn. Xem các mẫu gậy trekking chuyên dụng tại WeTrek.vn.