Dao bushcraft (Bushcraft Knife) là gì?

Dao bushcraft là công cụ đa năng, bền bỉ, thiết kế cho các kỹ năng sinh tồn và sống ngoài trời như dựng trại, nhóm lửa, chế tác vật dụng từ tự nhiên.

Dao bushcraft là một loại dao lưỡi cố định, được thiết kế chuyên dụng cho các hoạt động ngoài trời và kỹ năng sinh tồn. Chức năng chính của nó không phải để tự vệ, mà là một công cụ đa năng giúp bạn thực hiện các công việc trong tự nhiên. Các công việc bao gồm xử lý gỗ, chuẩn bị thức ăn, dựng lều trại, và tạo ra các vật dụng cần thiết từ tài nguyên sẵn có.

Khác với dao đi phượt thông thường hay dao chiến thuật, dao bushcraft tập trung vào sự bền bỉ, dễ kiểm soát và khả năng làm việc với gỗ hiệu quả. Thiết kế của nó ưu tiên sự thoải mái khi sử dụng trong thời gian dài và dễ dàng bảo dưỡng ngay tại nơi cắm trại.

Một con dao bushcraft tốt sở hữu những đặc điểm riêng biệt để phục vụ hiệu quả cho các công việc trong tự nhiên. Bạn có thể nhận diện chúng qua các yếu tố sau:

Lưỡi dao (Blade)

Lưỡi dao là bộ phận quan trọng nhất, quyết định hiệu suất làm việc của dao.

• Kết cấu Full-tang: Đây là đặc điểm quan trọng nhất. Lưỡi dao và phần kim loại chuôi dao là một khối thép liền lạc kéo dài hết cán dao. Kết cấu này mang lại sự chắc chắn và sức mạnh tối đa, cho phép bạn thực hiện các công việc nặng như chẻ củi (batoning) mà không sợ gãy dao.
• Kiểu mài lưỡi (Grind): Kiểu mài Scandinavian (Scandi) rất phổ biến. Lưỡi dao được mài vát một góc duy nhất từ sống dao xuống lưỡi cắt. Kiểu mài này tạo ra một lưỡi cắt sắc bén, cực kỳ hiệu quả khi làm việc với gỗ và dễ mài lại bằng một viên đá mài phẳng.
• Độ dày sống dao (Spine): Sống dao thường dày khoảng 3-4mm và có cạnh vuông 90 độ. Cạnh vuông này dùng để nạo vỏ cây hoặc tạo ra tia lửa khi cọ xát với thanh đánh lửa (ferro rod), một kỹ năng nhóm lửa cơ bản trong bushcraft.
• Chiều dài lưỡi: Chiều dài lý tưởng của lưỡi dao bushcraft là từ 9 đến 12 cm. Kích thước này đủ dài để thực hiện hầu hết các tác vụ nhưng cũng đủ ngắn để bạn dễ dàng kiểm soát các đường cắt chi tiết khi chạm khắc.
• Loại thép: Hai loại phổ biến là thép carbon và thép không gỉ. Thép carbon giữ độ sắc lâu và dễ mài nhưng cần bảo quản kỹ để tránh gỉ sét, đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm của Việt Nam. Thép không gỉ chống gỉ sét tốt hơn, phù hợp cho các chuyến đi ven biển hoặc trong mùa mưa.

Cán dao (Handle)

Cán dao ảnh hưởng trực tiếp đến sự thoải mái và an toàn khi bạn sử dụng.

• Thiết kế công thái học: Cán dao bushcraft có hình dáng đơn giản, tròn trịa, không có các gờ ngón tay phức tạp. Thiết kế này cho phép bạn cầm nắm theo nhiều cách khác nhau để thực hiện các công việc đa dạng, từ việc thái thực phẩm đến chạm khắc gỗ.
• Vật liệu: Cán dao thường làm từ gỗ tự nhiên, Micarta, hoặc G10. Các vật liệu này mang lại độ bám tốt ngay cả khi tay ướt và có độ bền cao trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Sở hữu một con dao tốt mới chỉ là bước đầu. Việc thực hành các kỹ năng sau đây sẽ giúp bạn tận dụng tối đa công cụ của mình trong các chuyến đi.

• Chẻ củi (Batoning): Kỹ năng dùng một khúc gỗ khác đập vào sống dao để chẻ các thanh củi lớn thành các thanh nhỏ hơn. Kỹ năng này rất hữu ích khi bạn cắm trại ở những nơi như Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà vào mùa mưa. Nó giúp bạn tiếp cận phần lõi gỗ khô bên trong để nhóm lửa.
• Làm lông chim (Feather sticking): Kỹ thuật dùng dao gọt những lát gỗ mỏng trên một thanh củi mà không làm chúng đứt lìa, tạo thành một búi gỗ giống như lông chim. Đây là vật liệu bắt lửa cực nhạy, giúp bạn nhóm lửa thành công chỉ với một tia lửa từ thanh đánh lửa.
• Chạm khắc (Carving): Bạn có thể dùng dao để tạo ra các vật dụng cần thiết tại khu trại. Ví dụ, khi cắm trại ven suối ở Pù Luông, bạn có thể tự làm cọc lều, móc treo nồi, hoặc một bộ muỗng nĩa đơn giản từ cành cây khô.
• Đánh lửa (Fire starting): Sử dụng sống dao vuông 90 độ quẹt mạnh vào thanh đánh lửa để tạo ra chùm tia lửa. Hướng chùm tia lửa này vào bùi nhùi hoặc feather stick để bắt đầu một ngọn lửa. Đây là kỹ năng sinh tồn cơ bản khi diêm hoặc bật lửa của bạn bị ướt.

Môi trường và địa hình tại Việt Nam đòi hỏi bạn phải cân nhắc khi lựa chọn dao.

• Chuyến đi rừng rậm nhiệt đới (Cúc Phương, Nam Cát Tiên): Độ ẩm cao làm tăng nguy cơ gỉ sét. Bạn nên chọn dao làm từ thép không gỉ hoặc dao thép carbon có lớp phủ bảo vệ tốt. Luôn lau khô dao sau khi sử dụng.
• Leo núi và cắm trại vùng cao (Tà Xùa, Lảo Thẩn): Gỗ ở vùng cao có thể cứng hơn. Một con dao có kết cấu full-tang và lưỡi mài Scandi sẽ giúp bạn xử lý gỗ hiệu quả để nhóm lửa sưởi ấm.
• Cắm trại ven biển, ven sông: Môi trường nước mặn và không khí ẩm là kẻ thù của kim loại. Một con dao bằng thép không gỉ là lựa chọn ưu tiên để chống ăn mòn.

Hãy nhớ rằng dao bushcraft là một công cụ lao động. Bạn cần sử dụng nó một cách có trách nhiệm, đúng mục đích cho các hoạt động ngoài trời và tuân thủ các quy định của địa phương hoặc ban quản lý khu vực bạn đến.

Dao bushcraft có cần giấy phép không?

Dao bushcraft là công cụ, bạn nên sử dụng đúng mục đích cho hoạt động ngoài trời và tuân thủ quy định pháp luật hiện hành.

Thép carbon hay thép không gỉ tốt hơn cho khí hậu Việt Nam?

Thép không gỉ ít cần bảo dưỡng hơn trong môi trường ẩm, trong khi thép carbon giữ cạnh sắc lâu hơn nhưng cần lau khô sau khi dùng.

Tôi có thể dùng dao gấp làm dao bushcraft không?

Dao gấp không đủ bền cho các công việc nặng như chẻ củi, bạn nên dùng dao có kết cấu full-tang.

Việc chọn đúng con dao bushcraft sẽ giúp chuyến đi của bạn an toàn và hiệu quả hơn. Xem các mẫu dao bushcraft chính hãng tại WeTrek.vn.