Đánh dấu lãnh thổ (Territory Marking) là gì?

Ngày cập nhật 04/01/2026 11:38 AM - 8 lượt xem

NỘI DUNG CHÍNH [hiệnẩn]

Đánh dấu lãnh thổ (Territory Marking) là gì?
Các hình thức đánh dấu lãnh thổ phổ biến
Quan sát dấu hiệu lãnh thổ khi khám phá thiên nhiên Việt Nam
Tại các Vườn quốc gia
Trải nghiệm thực tế
An toàn và tôn trọng thiên nhiên
Câu hỏi thường gặp

Đánh dấu lãnh thổ (Territory Marking) là tập hợp các hành vi mà động vật hoang dã sử dụng để thông báo sự hiện diện và quyền kiểm soát của chúng đối với một khu vực cụ thể.

Đánh dấu lãnh thổ (Territory Marking) là gì?

Đánh dấu lãnh thổ là một hình thức giao tiếp của động vật. Chúng sử dụng các tín hiệu khứu giác, thị giác hoặc âm thanh để thông báo cho các cá thể khác rằng một khu vực đã có chủ. Hành vi này giúp chúng bảo vệ nguồn thức ăn, nơi ở, bạn tình và khu vực nuôi con non. Đối với người đi trekking hoặc khám phá thiên nhiên, việc nhận biết các dấu hiệu này cung cấp thông tin quý giá về hệ sinh thái và các loài động vật đang sinh sống trong khu vực bạn đi qua.

Các hình thức đánh dấu lãnh thổ phổ biến

Động vật sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để xác lập ranh giới lãnh thổ. Mỗi loài có những cách thức riêng, phù hợp với môi trường sống và đặc điểm sinh học của chúng.

Đánh dấu bằng mùi hương (Scent Marking): Đây là hình thức phổ biến nhất. Động vật dùng nước tiểu, phân hoặc chất tiết từ các tuyến đặc biệt để lại mùi trên cây cối, đá hoặc mặt đất. Mùi hương này chứa thông tin về loài, giới tính, và tình trạng sức khỏe của con vật. Ví dụ, Cầy hương (Civet) dùng tuyến xạ dưới đuôi để lại mùi trên các cành cây dọc theo lối đi của chúng trong rừng.
Đánh dấu bằng hình ảnh (Visual Marking): Các dấu hiệu này dễ nhận biết bằng mắt thường. Chúng bao gồm các vết cào trên thân cây, những ụ đất được đào bới, hoặc những đám lá cây bị xáo trộn. Ví dụ, tại các vườn quốc gia như Cát Tiên hay Pù Mát, bạn có thể thấy những vết cào sâu do Gấu ngựa (Asiatic black bear) để lại trên thân cây lớn. Đây là cách chúng cho những con gấu khác biết về sự hiện diện và sức mạnh của mình.
Đánh dấu bằng âm thanh (Auditory Marking): Tiếng kêu, tiếng hót hoặc các âm thanh đặc trưng khác được dùng để khẳng định lãnh thổ từ xa. Âm thanh giúp tránh các cuộc đối đầu trực tiếp. Ví dụ điển hình là tiếng hú của loài Vượn đen má trắng (White-cheeked gibbon) vào buổi sáng sớm trong các khu rừng ở Phong Nha - Kẻ Bàng. Những bản hợp xướng này vang xa khắp khu rừng, là một thông điệp rõ ràng về ranh giới lãnh thổ của mỗi gia đình vượn.

Quan sát dấu hiệu lãnh thổ khi khám phá thiên nhiên Việt Nam

Việt Nam với hệ sinh thái đa dạng là nơi lý tưởng để bạn quan sát các hành vi tự nhiên này. Khi đi trekking hoặc birdwatching, việc nhận biết các dấu hiệu giúp bạn hiểu sâu hơn về thế giới hoang dã.

Tại các Vườn quốc gia

Các vườn quốc gia như Cúc Phương, Bạch Mã, và Bidoup Núi Bà là những địa điểm tuyệt vời để tìm kiếm dấu hiệu lãnh thổ. Khi đi dọc các con đường mòn, hãy chú ý đến những thân cây có vết cào xước. Đây có thể là dấu vết của các loài thú như gấu, mèo rừng hoặc các loài gặm nhấm lớn. Dưới mặt đất, những ụ đất mới do lợn rừng (wild boar) đào bới để tìm thức ăn cũng là một dấu hiệu phổ biến.

Trải nghiệm thực tế

Trong một chuyến đi đến Vườn quốc gia Cát Tiên, bạn có thể tham gia một tour xem thú đêm. Hướng dẫn viên sẽ chỉ cho bạn cách nhận biết mùi hương đặc trưng của loài cầy hoặc những vết phân tươi trên đường mòn. Buổi sáng sớm, hãy lắng nghe tiếng gọi của vượn. Âm thanh này không chỉ là một trải nghiệm đáng nhớ mà còn là một bài học thực tế về giao tiếp lãnh thổ trong tự nhiên. Tương tự, khi đi thuyền kayak trên hồ Ba Bể, tiếng hót của các loài chim từ ven bờ cũng là một hình thức đánh dấu lãnh thổ bằng âm thanh mà bạn dễ dàng cảm nhận.

An toàn và tôn trọng thiên nhiên

Khi bạn phát hiện các dấu hiệu đánh dấu lãnh thổ, điều đó có nghĩa là bạn đang ở trong nhà của một loài động vật hoang dã. Sự tôn trọng là nguyên tắc quan trọng nhất.

Giữ khoảng cách: Không chạm vào, thay đổi hay xóa bỏ các dấu hiệu bạn tìm thấy. Đây là những thông điệp quan trọng giữa các loài động vật.
Tránh gây tiếng ồn: Di chuyển nhẹ nhàng và giữ im lặng để không làm phiền các loài vật. Tiếng ồn lớn có thể khiến chúng cảm thấy bị đe dọa.
Không theo dấu vết: Việc cố gắng đi theo dấu vết để tìm con vật là hành vi nguy hiểm cho cả bạn và chúng. Hãy quan sát từ xa và không xâm phạm không gian của chúng.
Tuân thủ hướng dẫn: Luôn đi cùng hướng dẫn viên địa phương có kinh nghiệm. Họ hiểu rõ tập tính của các loài vật và biết cách đảm bảo an toàn cho bạn.

Hiểu về hành vi đánh dấu lãnh thổ giúp mỗi chuyến đi của bạn trở nên ý nghĩa hơn. Nó biến bạn từ một người khách tham quan thành một nhà quan sát tinh tế, kết nối sâu sắc với thiên nhiên.