Bắt ván trên mặt (Surface Grab) là gì?

Bắt ván trên mặt (Surface Grab) là kỹ thuật dùng mái chèo bám vào mặt nước để giữ thăng bằng hoặc xoay thuyền kayak, SUP, packraft.

Bắt ván trên mặt (Surface Grab) là một kỹ thuật chèo thuyền cơ bản. Bạn dùng lưỡi mái chèo bám nhẹ vào bề mặt nước để tạo ra một điểm tựa tạm thời. Kỹ thuật này không nhằm mục đích đẩy thuyền tiến về phía trước. Thay vào đó, nó giúp bạn ổn định thuyền, giữ thăng bằng và hỗ trợ các động tác chuyển hướng hoặc xoay thuyền.

Đây là kỹ năng nền tảng cho người mới bắt đầu chơi các môn như chèo thuyền kayak, stand-up paddleboarding (SUP), hay packrafting. Nó tạo ra sự tự tin khi bạn di chuyển trên mặt nước, đặc biệt là khi gặp sóng nhẹ hoặc dòng chảy.

Nắm vững kỹ thuật Bắt ván trên mặt mang lại nhiều lợi ích trực tiếp khi bạn tham gia các hoạt động thể thao dưới nước. Kỹ năng này là chìa khóa để bạn kiểm soát phương tiện của mình một cách hiệu quả và an toàn.

Công dụng chính của kỹ thuật này là giúp bạn lấy lại thăng bằng ngay lập tức. Khi thuyền kayak hoặc ván SUP của bạn bắt đầu nghiêng, một động tác bám nhanh vào mặt nước sẽ tạo ra lực đối trọng, giúp bạn không bị lật. Điều này đặc biệt hữu ích khi:

• Gặp sóng bất ngờ từ các phương tiện khác.
• Nước bắt đầu gợn sóng do gió.
• Bạn thực hiện một cú xoay hoặc chuyển hướng đột ngột.

Bắt ván trên mặt còn là một phần của nhiều kỹ thuật điều khiển thuyền phức tạp hơn. Bằng cách đặt mái chèo xuống nước làm điểm tựa, bạn có thể xoay thuyền kayak hoặc ván SUP một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn so với chỉ dùng các đường chèo thông thường. Nó giúp bạn chủ động điều hướng trong không gian hẹp, ví dụ như luồn lách qua các hòn đảo nhỏ hoặc tránh chướng ngại vật.

Đây là bước đệm để bạn học các kỹ năng khó hơn. Nhiều kỹ thuật quan trọng trong môn chèo thuyền kayak, như chống lật (Bracing) hay cuộn Eskimo (Eskimo Roll), đều yêu cầu bạn phải cảm nhận và thực hiện tốt động tác bám vào mặt nước của mái chèo. Thực hành Bắt ván trên mặt giúp bạn xây dựng cảm giác nước cần thiết cho những kỹ năng này.

Cách thực hiện có đôi chút khác biệt giữa các loại thuyền, nhưng nguyên tắc cơ bản là giống nhau. Luôn giữ thân người thẳng và xoay từ phần hông thay vì chỉ dùng tay.

Khi ngồi trong thuyền, bạn thực hiện theo các bước sau:

1. Giữ mái chèo đúng cách, hai tay rộng bằng vai.
2. Xoay phần thân trên về phía bạn muốn đặt mái chèo.
3. Vươn tay ra, đặt mặt sau của lưỡi mái chèo phẳng trên mặt nước, cách thuyền một khoảng vừa phải.
4. Ấn nhẹ lưỡi mái chèo xuống để cảm nhận lực đỡ từ nước. Giữ trong một khoảnh khắc ngắn rồi nhấc lên.

Lưu ý góc của lưỡi mái chèo. Nếu góc quá dốc, mái chèo sẽ chìm xuống thay vì bám trên mặt nước.

Khi đứng trên ván, việc giữ thăng bằng có phần thử thách hơn:

1. Đứng vững trên ván với đầu gối hơi chùng.
2. Vươn mái chèo ra một bên, song song với mặt nước.
3. Đặt mặt sau của lưỡi mái chèo phẳng lên mặt nước.
4. Dùng nó như một điểm tựa để ổn định lại cơ thể khi ván chao đảo.

Bạn sẽ thấy kỹ thuật Bắt ván trên mặt cực kỳ hữu dụng tại nhiều địa điểm chèo thuyền nổi tiếng ở Việt Nam. Ví dụ, khi bạn chèo kayak ở Vịnh Lan Hạ, những con sóng nhỏ do tàu du lịch tạo ra có thể làm thuyền của bạn mất thăng bằng. Một cú bám mặt nước nhanh sẽ giúp bạn ổn định ngay lập tức.

Hoặc khi chèo packraft trên dòng Nho Quế ở Hà Giang, bạn cần liên tục điều chỉnh hướng để đi đúng dòng chảy. Kỹ thuật này giúp bạn thực hiện các cú xoay thuyền nhỏ để tránh các mỏm đá hoặc đi vào những khúc quanh hẹp. Tại Hồ Tuyền Lâm ở Đà Lạt, một nơi có mặt nước yên tĩnh, đây là địa điểm lý tưởng để bạn thực hành kỹ năng này cho đến khi thành thạo.

Luôn bắt đầu tập luyện ở vùng nước nông, lặng và gần bờ. Mặc áo phao đúng tiêu chuẩn trong suốt quá trình ở trên mặt nước. Nếu có thể, hãy tham gia một khóa học cơ bản hoặc đi cùng người hướng dẫn có kinh nghiệm. Họ sẽ giúp bạn sửa các lỗi sai và đảm bảo bạn thực hành đúng kỹ thuật.

Kiểm soát tốt phương tiện của bạn cũng là một cách để bảo vệ môi trường. Khi bạn điều khiển thuyền một cách chủ động, bạn sẽ tránh được việc va chạm không mong muốn vào các hệ sinh thái nhạy cảm. Ví dụ, tại các khu vực có san hô như ở Phú Quốc hay Côn Đảo, kỹ năng điều hướng tốt giúp bạn không đâm mái chèo hoặc thuyền vào các rạn san hô, gây hư hại cho chúng.

Việc di chuyển ổn định cũng giúp bạn không làm phiền đến các loài động vật hoang dã. Bạn có thể giữ khoảng cách an toàn với các đàn chim nước hoặc các sinh vật biển, quan sát chúng từ xa mà không gây ảnh hưởng tiêu cực. Hãy luôn tuân thủ nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace) trên mọi hành trình của mình.

Kỹ thuật này có khó học không?

Kỹ thuật này khá cơ bản và bạn có thể nắm vững sau vài buổi tập luyện đúng cách.

Tôi có cần Bắt ván trên mặt khi chèo ở hồ phẳng lặng không?

Có, thực hành ở hồ phẳng lặng giúp bạn chuẩn bị kỹ năng cho các điều kiện nước khó hơn.

Dụng cụ nào cần thiết để tập kỹ thuật này?

Bạn cần một thuyền kayak, SUP hoặc packraft, một mái chèo phù hợp và áo phao cứu sinh.

Xem các mẫu mái chèo chuyên dụng cho kayak và SUP tại WeTrek.vn.