Chuồng ngựa (Stall) là một không gian riêng cho ngựa nghỉ ngơi, hoặc là hành động ngựa đột ngột dừng lại. Trong săn bắn, đây là kỹ thuật làm mục tiêu đứng yên.
Trong các hoạt động ngoài trời chuyên sâu như cưỡi ngựa và săn bắn thể thao, thuật ngữ Chuồng ngựa (Stall) mang hai ý nghĩa kỹ thuật riêng biệt. Hiểu đúng bối cảnh giúp bạn nâng cao kỹ năng, đảm bảo an toàn và chuẩn bị trang bị phù hợp cho mỗi chuyến đi.
Trong bộ môn cưỡi ngựa, "Stall" có hai định nghĩa chính: một là danh từ chỉ không gian vật lý, hai là động từ mô tả hành vi của con ngựa.
Chuồng ngựa (Stall) là một khu vực riêng lẻ, có vách ngăn trong một chuồng ngựa lớn hơn (barn). Đây là không gian cá nhân để ngựa có thể ăn uống, nghỉ ngơi và được bảo vệ khỏi các yếu tố thời tiết hoặc những con ngựa khác. Một chuồng ngựa tiêu chuẩn cần đảm bảo các yếu tố sau:
• Kích thước đủ rộng: Tối thiểu 3.5m x 3.5m cho một con ngựa cỡ trung bình, cho phép chúng thoải mái xoay người và nằm xuống.
• Sàn chuồng: Phải khô ráo, lót bằng vật liệu thấm hút tốt như rơm hoặc mùn cưa để giữ vệ sinh và bảo vệ móng ngựa.
• Hệ thống thông gió: Luồng không khí lưu thông tốt giúp giảm độ ẩm và ngăn ngừa các bệnh về đường hô hấp cho ngựa.
• An toàn: Các vách ngăn, cửa chuồng phải chắc chắn, không có cạnh sắc nhọn để tránh gây thương tích cho ngựa.
Tại Việt Nam, các câu lạc bộ cưỡi ngựa chuyên nghiệp ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh đều xây dựng hệ thống chuồng ngựa đạt chuẩn để chăm sóc ngựa đua hoặc ngựa biểu diễn.
Stalling, hay còn gọi là "ngựa bị chùn", là một thuật ngữ kỹ thuật chỉ hành động ngựa đột ngột dừng lại và từ chối di chuyển về phía trước, sang ngang hoặc lùi lại. Đây là một hành vi phòng thủ hoặc biểu hiện sự phản kháng của ngựa.
Nguyên nhân khiến ngựa bị chùn:
• Sợ hãi: Con ngựa có thể nhìn thấy hoặc cảm nhận được một mối đe dọa phía trước mà người cưỡi không nhận ra.
• Đau đớn: Yên cương không vừa vặn hoặc một chấn thương nào đó khiến ngựa không thoải mái khi di chuyển.
• Người cưỡi thiếu quyết đoán: Tín hiệu từ người cưỡi không rõ ràng khiến ngựa bối rối và chọn cách đứng yên.
• Mệt mỏi hoặc bướng bỉnh: Ngựa không muốn tiếp tục công việc và thể hiện sự phản kháng.
Để xử lý tình huống này, người cưỡi cần giữ bình tĩnh, dùng chân thúc nhẹ vào hông ngựa một cách dứt khoát và hướng mắt nhìn về phía trước. Việc la hét hoặc giật dây cương mạnh chỉ làm con ngựa thêm hoảng sợ.
Trong săn bắn thể thao, đặc biệt là săn các loài thú lớn, "Stall" hay "Stalling" là một kỹ thuật chủ động của thợ săn để làm cho con mồi đang di chuyển phải dừng lại trong giây lát.
Mục đích của kỹ thuật này là tạo ra một khoảnh khắc ngắn ngủi khi con vật đứng yên hoàn toàn. Điều này cho phép thợ săn có một mục tiêu ổn định, tăng tối đa độ chính xác của phát bắn và đảm bảo hạ gục con mồi một cách nhanh chóng, nhân đạo.
Cách thực hiện phổ biến nhất là tạo ra một âm thanh đột ngột nhưng không quá lớn để con vật giật mình và khựng lại vì tò mò. Các thợ săn chuyên nghiệp thường:
• Huýt sáo ngắn.
• Tạo ra tiếng "meep" hoặc "bleat" bằng miệng, mô phỏng tiếng kêu của động vật nhỏ.
• Sử dụng các loại còi giả tiếng (game calls) chuyên dụng.
Ví dụ thực tế, khi một thợ săn đang theo dấu một con nai trong rừng quốc gia ở khu vực Tây Nguyên, con vật đang di chuyển qua một khoảng trống. Thợ săn sẽ phát ra một tiếng kêu ngắn. Con nai sẽ dừng lại, ngẩng đầu lên để xác định nguồn gốc âm thanh. Khoảnh khắc đó chính là cơ hội vàng để thực hiện một phát bắn chính xác.
Kỹ thuật này đòi hỏi sự kiên nhẫn và khả năng phán đoán thời điểm. Sử dụng âm thanh quá lớn hoặc quá sớm sẽ làm con mồi hoảng sợ và bỏ chạy.
Với mỗi định nghĩa của Chuồng ngựa (Stall), bạn cần các loại trang bị khác nhau.
• Đối với chuồng ngựa (không gian vật lý): Bộ dụng cụ chải lông, xô đựng thức ăn, giá treo yên cương và các dụng cụ vệ sinh chuồng trại.
• Đối với hành vi ngựa bị chùn (stalling): Gậy điều khiển ngựa (riding crop) hoặc osti (spurs) để đưa ra tín hiệu dứt khoát. Bạn phải sử dụng các công cụ này một cách có kiểm soát và nhân văn.
• Đối với kỹ thuật dồn (stalling) trong săn bắn: Các loại còi giả tiếng động vật, ống nhòm để quan sát từ xa và quần áo ngụy trang để ẩn mình hiệu quả.
Làm gì khi ngựa của bạn đột ngột chùn lại và không đi tiếp?
Bạn cần giữ bình tĩnh, dùng hai chân ép nhẹ vào hông ngựa một cách dứt khoát và hướng tầm mắt về phía muốn đi.
Tại sao kỹ thuật dồn mục tiêu lại quan trọng trong săn bắn?
Kỹ thuật này tạo ra một mục tiêu đứng yên, giúp tăng độ chính xác của phát bắn và đảm bảo hạ gục con mồi nhanh chóng.
Kích thước chuồng ngựa tiêu chuẩn là bao nhiêu?
Một chuồng ngựa tiêu chuẩn cho ngựa cỡ trung bình cần có kích thước tối thiểu là 3.5 mét x 3.5 mét.
Xem các loại trang bị cưỡi ngựa và săn bắn chuyên dụng tại WeTrek.vn.