Cân bằng điểm trắng (White Point Balance) là gì?

Ánh sáng tự nhiên thay đổi liên tục. Ánh sáng mặt trời lúc bình minh có màu vàng ấm, buổi trưa có màu xanh lạnh, và hoàng hôn lại rực rỡ sắc cam. Mắt người tự động điều chỉnh để nhận biết màu trắng một cách chính xác. Máy ảnh thì không. Nếu không có thiết lập cân bằng điểm trắng (White Point Balance) phù hợp, bức ảnh của bạn sẽ bị ám màu không mong muốn.

Một bức ảnh chụp cảnh biển trong xanh ở Phú Quốc có thể bị ám vàng. Khoảnh khắc săn mây vàng óng ở Tà Xùa có thể trông nhợt nhạt và xanh xao. Cân bằng điểm trắng đúng giúp bạn ghi lại màu sắc trung thực của cảnh quan, truyền tải đúng cảm xúc thị giác của bạn tại thời điểm đó.

Hầu hết máy ảnh đều có các chế độ cân bằng điểm trắng cài đặt sẵn. Mỗi chế độ được tối ưu cho một nguồn sáng cụ thể.

• AWB (Auto White Balance): Chế độ tự động. Máy ảnh sẽ tự phân tích và chọn cài đặt phù hợp. AWB hoạt động tốt trong điều kiện ánh sáng ban ngày ổn định, ví dụ như khi bạn trekking Tà Năng Phan Dũng vào một ngày trời quang.
• Daylight (Ánh sáng ban ngày): Dùng khi trời nắng đẹp, trong xanh. Chế độ này lý tưởng để chụp những cánh đồng lúa chín vàng ở Mù Cang Chải dưới nắng trưa.
• Cloudy (Nhiều mây): Dùng khi trời âm u, nhiều mây. Chế độ này thêm một chút sắc ấm vào ảnh, giúp khung cảnh Vịnh Hạ Long ngày không nắng trở nên sống động hơn, tránh bị ám màu xanh lạnh.
• Shade (Bóng râm): Dùng khi chụp dưới bóng cây hoặc trong bóng râm của vách núi. Chế độ này làm ấm hình ảnh, khử bớt màu xanh của tán lá, phù hợp khi bạn chụp hệ thực vật trong rừng quốc gia Cúc Phương.
• Kelvin (K): Chế độ chỉnh tay theo nhiệt độ màu. Chế độ này cho bạn toàn quyền kiểm soát màu sắc. Ví dụ:
  • 3000-4000K: Tạo ra màu vàng cam ấm áp cho ảnh bình minh trên đỉnh Lảo Thẩn.
  • 5000-5500K: Cho màu sắc trung tính, chân thực khi chụp hồ Ba Bể vào giữa trưa.
  • 6500-7500K: Tăng cường sắc xanh và tím cho ảnh hoàng hôn trên đầm Lập An, Huế.

Để kiểm soát màu sắc tốt nhất trong các chuyến đi săn ảnh, bạn cần chú ý vài điểm sau:

• Chụp ảnh định dạng RAW: File RAW lưu trữ toàn bộ thông tin cảm biến thu nhận được. Điều này cho phép bạn tùy chỉnh lại cân bằng điểm trắng một cách dễ dàng và không làm giảm chất lượng ảnh trong quá trình hậu kỳ.
• Quan sát sự thay đổi của ánh sáng: Khi di chuyển từ ngoài nắng vào khu vực rừng rậm hoặc khi một đám mây che khuất mặt trời, ánh sáng thay đổi tức thì. Bạn cần nhanh chóng thay đổi cài đặt cân bằng điểm trắng để có kết quả tốt nhất.
• Sử dụng thẻ xám (Gray Card): Đối với các dự án yêu cầu độ chính xác màu sắc tuyệt đối, thẻ xám là một công cụ hữu ích. Bạn chỉ cần chụp một tấm ảnh có thẻ xám trong điều kiện ánh sáng thực tế, sau đó dùng nó làm tham chiếu để cân bằng màu cho toàn bộ loạt ảnh.
• Bảo quản thiết bị: Thời tiết ngoài trời rất khắc nghiệt. Luôn giữ máy ảnh, pin và thẻ nhớ trong balo chống nước. Độ ẩm cao trong hang động như Sơn Đoòng hay sương muối ở các vùng núi cao phía Bắc có thể ảnh hưởng đến thiết bị điện tử.

Chụp ảnh RAW có cần cài đặt cân bằng điểm trắng không?

Có, việc cài đặt đúng giúp bạn xem trước ảnh trên màn hình máy ảnh chính xác hơn.

Làm thế nào để sửa lỗi cân bằng điểm trắng sai?

Bạn có thể dễ dàng điều chỉnh lại trong các phần mềm hậu kỳ như Lightroom hoặc Photoshop nếu bạn chụp ảnh RAW.

Chế độ cân bằng điểm trắng tự động (AWB) có đủ tốt không?

AWB hoạt động hiệu quả trong nhiều điều kiện nhưng có thể không chính xác khi ánh sáng phức tạp như lúc bình minh hoặc hoàng hôn.