Ám màu (Color Cast) là gì?

Ám màu (Color Cast) là hiện tượng toàn bộ bức ảnh bị phủ một lớp màu không mong muốn, gây ra bởi nguồn sáng trong môi trường chụp ngoài trời.

Ám màu (Color Cast) là tình trạng một màu sắc lạ bao trùm lên toàn bộ bức ảnh hoặc video của bạn. Hiện tượng này xảy ra khi máy ảnh diễn giải sai màu sắc của ánh sáng tại hiện trường. Kết quả là các màu trắng trong ảnh không còn trung tính, mà ngả sang màu vàng, xanh dương, xanh lá hoặc các màu khác. Đối với nhiếp ảnh gia phong cảnh, việc kiểm soát ám màu là một kỹ năng quan trọng để tái tạo màu sắc trung thực của thiên nhiên.

Nguyên nhân chính gây ra ám màu là do cài đặt Cân bằng trắng (White Balance) không phù hợp với nguồn sáng thực tế. Mỗi nguồn sáng có một "nhiệt độ màu" khác nhau. Máy ảnh của bạn cần biết đâu là màu trắng thực sự để tái tạo các màu sắc khác một cách chính xác. Khi chụp ngoài trời tại Việt Nam, bạn thường gặp các trường hợp gây ám màu sau:

• Ánh sáng mặt trời trực tiếp vào buổi trưa thường có màu trung tính.
• Bình minh hoặc hoàng hôn (giờ vàng) tạo ra ánh sáng ấm, gây ám màu vàng hoặc cam. Ví dụ, khi bạn chụp ruộng bậc thang Mù Cang Chải lúc hoàng hôn, toàn bộ khung cảnh sẽ ngả màu vàng rực.
• Bầu trời u ám hoặc bóng râm tạo ra ánh sáng lạnh, gây ám màu xanh dương. Khi bạn trekking trong rừng quốc gia Cúc Phương dưới tán lá rậm rạp, ảnh chụp có thể bị ám xanh lá.
• Chụp ảnh bên trong các hang động ở Phong Nha - Kẻ Bàng với hệ thống đèn nhân tạo nhiều màu cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra ám màu phức tạp.

Việc xử lý ám màu ngay tại thời điểm chụp giúp bạn tiết kiệm nhiều thời gian hậu kỳ. Bạn có thể áp dụng các phương pháp sau để kiểm soát màu sắc một cách chủ động trên hành trình của mình.

Sử dụng các chế độ Cân bằng trắng (White Balance)

Máy ảnh cung cấp nhiều tùy chọn để bạn điều chỉnh Cân bằng trắng cho phù hợp với môi trường. Bạn nên làm quen với các chế độ này:

• Cân bằng trắng tự động (Auto White Balance - AWB): Chế độ này hoạt động tốt trong hầu hết các điều kiện ánh sáng đơn giản. Tuy nhiên, nó có thể nhận diện sai trong các tình huống ánh sáng phức tạp như bình minh, hoàng hôn hoặc dưới tán lá cây.
• Các chế độ cài đặt sẵn (Presets): Máy ảnh có các cài đặt sẵn như Daylight (Ánh sáng ban ngày), Shade (Bóng râm), Cloudy (Trời mây). Khi bạn chụp ở cao nguyên đá Đồng Văn vào một ngày nhiều mây, chọn chế độ Cloudy sẽ giúp ảnh có màu sắc ấm áp và trung thực hơn.
• Thiết lập thủ công (Custom White Balance): Đây là phương pháp chính xác nhất. Bạn sử dụng một vật thể màu trắng hoặc xám trung tính (như một tấm thẻ xám chuyên dụng) để "dạy" cho máy ảnh biết đâu là màu trắng thật. Bạn chỉ cần chụp ảnh tấm thẻ đó và dùng nó làm mẫu để thiết lập Cân bằng trắng thủ công.

Chụp ảnh định dạng RAW

Luôn chụp ảnh ở định dạng RAW thay vì JPEG. Tệp RAW lưu trữ tất cả dữ liệu thô từ cảm biến máy ảnh, bao gồm thông tin màu sắc đầy đủ. Điều này cho phép bạn dễ dàng điều chỉnh lại Cân bằng trắng và khử ám màu trong quá trình hậu kỳ bằng các phần mềm như Adobe Lightroom mà không làm giảm chất lượng hình ảnh. Đây là một mạng lưới an toàn quan trọng cho các nhiếp ảnh gia du lịch.

Ám màu không phải lúc nào cũng là một lỗi. Nhiều nhiếp ảnh gia cố tình giữ lại hoặc tạo ra ám màu để truyền tải một tâm trạng hay cảm xúc cụ thể cho bức ảnh. Bạn có thể tận dụng yếu tố này trong các chuyến đi của mình.

• Ám màu vàng ấm của buổi bình minh trên đầm Lập An (Huế) tạo ra cảm giác yên bình, ấm áp.
• Ám màu xanh dương lạnh của giờ xanh sau khi mặt trời lặn ở biển Mỹ Khê (Đà Nẵng) mang lại cảm giác tĩnh lặng và sâu lắng.
• Ám màu xanh lá khi chụp trong các khu rừng nguyên sinh ở Pù Luông có thể nhấn mạnh sự hoang dã và bí ẩn của thiên nhiên.

Hiểu rõ khi nào cần loại bỏ ám màu và khi nào nên giữ lại nó là dấu hiệu của một nhiếp ảnh gia có tư duy sáng tạo.

Để có một chuyến đi săn ảnh thành công, việc chuẩn bị kỹ lưỡng là rất quan trọng. Khi lên kế hoạch chụp tại các địa điểm có điều kiện thời tiết khắc nghiệt, bạn cần chú ý đến việc bảo vệ thiết bị.

Hãy nghiên cứu trước về địa điểm và thời điểm bạn sẽ chụp để dự đoán loại ánh sáng sẽ gặp. Mang theo một tấm thẻ xám nhỏ gọn trong túi máy ảnh. Nó không chiếm nhiều diện tích nhưng lại là công cụ hiệu quả để thiết lập Cân bằng trắng chính xác.

Khi tác nghiệp tại các vùng biển hoặc sông nước như Vịnh Hạ Long, hãy sử dụng túi chống nước để bảo vệ máy ảnh, ống kính và pin khỏi độ ẩm. Ở những nơi có nhiều bụi như đồi cát Mũi Né, việc vệ sinh thiết bị thường xuyên giúp máy hoạt động ổn định. An toàn tác nghiệp, tôn trọng văn hóa địa phương và bảo vệ môi trường luôn là ưu tiên hàng đầu.

Làm sao để sửa ảnh bị ám màu trên điện thoại?

Bạn dùng công cụ Cân bằng trắng (White Balance) hoặc Nhiệt độ màu (Temperature) trong các ứng dụng chỉnh ảnh như Lightroom Mobile hoặc Snapseed.

Chụp ảnh RAW có loại bỏ hoàn toàn ám màu không?

Chụp RAW không loại bỏ ám màu trực tiếp, nhưng nó lưu giữ tối đa dữ liệu màu sắc giúp bạn chỉnh sửa Cân bằng trắng dễ dàng và chính xác khi hậu kỳ.

Ám màu luôn là lỗi cần sửa phải không?

Không, ám màu có thể là một yếu tố sáng tạo để truyền tải cảm xúc, như màu vàng ấm của hoàng hôn hay màu xanh lạnh của buổi sớm.

Xem các mẫu túi đựng máy ảnh chuyên dụng cho dã ngoại tại WeTrek.vn.